|
Genç kopoyu ava alıştırmak!
Kopoyda aranan özellikler başka hiç bir av köpeğinden istenmiyor, diğer av köpekleri genelde daha iyi şartlarda yaşıyorlar
ama buna rağmen onların özellikleri kopoylardan da isteniyor yani ,güç ve dayanıklı ayak (tazının özellikleri) sertlik
(kovalayan ırkların özellikleri) , koku duyusu bu da kuşçu köpeklerin özellikleri.Bunlardan herhangi bir özelliğini
alın ve ya köpekte yoksa o kopoy iş yapmaz.
Mesela kuşçu ve diğer köpekler çok iyi şartlarda hatta ev ortamında bile bakılırken kopoylar (asıl avın canları) çoğu zaman
çok soğuk kış şartlarında bile ya samanlıkta ,ahırda ve ya bir sundurma altında yatarlar. Pek çoğu av esnasında ölürler ve ya
kaybolurlar. Çoğu zaman genç kopoyu av aramaya saldığımızda tilkiye rastlayıp çok uzaklara gidebilir ve sahibinin sesini
duymayabilir bunlardan çoğu tek başına geri dönemez bazen de kurtlara yem olabilirler.Çağırdıktan sonra sahibinin yanına
gelmeyenler de kaybolabiliyor,avlanma esnasında hiç sahibini dinlemeyen,ne düdük sesine ne de adıyla seslenmelere
gelmeyen genç kopoyları sklıkla görmekteyiz,bu eğitimsizlik te onların azalmasına sebep olabiliyor.
Genç kopoyu ormana götürmeden önce,onu çagırdıktan sonra sahibinin yanına gelmeli,yanında bağlıyken rahat yürümeli
dur ve ya gel komutlarına uymalı,bu alışkanlıkları edinmeden ormana salınan bir kopoy kontrol edilemez.İlk başta boynuna
ince bir kayış baglamalı ondan sonra daha geniş ve biraz alıştıktan sonra ip ve ya sincirle bğlanmalı yorulunca da bırakılmalı,
ama hiç bir zaman karşı gelen yavruya vurmamalıyız,zamanla alıacaktır ve bu da başarmış olduğumuzu gösterecektir.Üç
aylıkken sizin çağırdığınız seslere,düdük ve ya sese alışması gerekiyor.Yemekten önce seslenmeliyiz, bu düdükle,seslenme
ve ya boynuz sesiyle olabilir,neyle çağırmaya isterseniz o ses olmalı ki ona alışsın başka sese gitmesin.Komutlara dur,bırak
en iyi yemekten önce alışır.Bunu başarmış sayılırız ne zaman ki yemek yerken bırak deyip onu bıraktırabilirsek,bu vurulan avı
ağzından almayı sağlayacak,dur yeme komutu da av esnasında onu tutup bağlamak için yarayacak.
Bizim şartlarımızda kopoyun itaat etmesi çok önemlidir. Bu itaat konusu kopoyu bezdiriyor ve ya daha az kovmasına neden
oluyor söylentileri asılsızdır, mesela kuşçu köpekler ferma verdiğinde dur komutası verildiğinde onun isteğini azaltmış mı
oluyoruz? uçan kuşun arkasından koşmak istediğinde.Bunun için kopoylarda da itaat eğitimi şarttır , bu eğitim kopoyla avı
çok daha zevkli yapar işi şansa bırakmaz.
Önemli bir konu da kopoyları küçükten evçil hayvanlara alıştırmak. En kolay yöntemi de küçükken iple bağlı olarak tavuk
ve ya kazlara vs. yaklaşarak saldırdığında ipi geri çekerek darılmak. Buna aliştırmazsanız ve tavuk öldürmüş olursa bundan
vazgeçirmek çok zor olur.
Küçük kopoy temel itaat komutaları öğrendikten sonra av eğitimine başlayabiliriz. Düzgün eğitmek onun en önemli
özelliklerini öne çıkartabilir (aramak ve avı kaldırmak) ama iyi eğitilmezse ziyan olmasına neden olabilir .Son zamanlarda
genç kopoylar kurtlar tarafından boğularak öldürelebiliyor, bunun için karlı havada kopoyla avlanmak biraz sakıncalıdır,
kurtlardan kollamak için yaşlı avcılar genç kopoyların boyunlarına tasma ile küçük çan takarlar, bu tasma,kenarlarında
incedir herhangibir çalıya takılırsa kopabilsin. Küçükten daha çanla alıştırıp öyle ava giderlermiş , nedeni de çanla olan
kopoyları kurtlar boğmazmış.
Eğitmek için kopoy 10 aylık olması gerekiyor, ama bazı eğitimciler bunun daha erken olabileceğini düşünüyorlar.Bu gelişmiş
yavrular için geçerlidir. Ama yavruyu ormanla 4 aylıkken tanıştırabiliriz, burada belirtmemiz gerekiyor ki küçükken
ormanda onu gezdirmek başka 4-5 saat kovdurmak başka. 5-6 aylık iken onu sık sık kovmaya götürürseniz 4-5 saat arayıp
kovarsa onu kaybedebilirsiniz,yani iş yapmaya bilir.Hata ordadır ki çok genç avcı av konularını bilmeden herkesten nasıhat
doğru ve ya yanlış alabiliyor ,bunun yanında çoğü avcı da köpekleriyile birlikte küçük kopoyları da yanlarında alıyorlar-
alışmaları için. Bir avcı yaşlı köpeğinin yanında 8 aylık küçük kopoyunu da götürmüş ve 8 aylik kopoy çok dayanıklı
çıkmış ama akşam saatlerinde onu,kovarken tutmuşlar,zayıf düşüp yürüyemediği için elle taşımışlar,cılız büğümüş ve bütün
değerlendirmelerde iyi nottan fazla not alamamış.Bütün kopoy eğiticileri için tek bir kural vardır :ilk başta yormayın ve
iş temposunu yavaş yavaş arttırmak.Bu konuda uzman eğitici Kişenski şöyle diyor (1 yaşını doldurmadan çoğu avcı
aldanıp köpeğini ava eğitmeye başlıyor ve bu şekilde de köpeğini bozuyor) ama yine de 8-9 aylıkken başlanabilir diyor
çünkü bunun için kesin kati bir yaş yoktur.Çoğu kopoy eğiticisi ilk ormana çıkardığında onu yabancıların yanına gitmemesini
sağlamamamız gerektiğini belirtiyorlar aksi taktirde onu çok kolay kaybedebiliriz.
En iyi kovmaya alıştırma zamanı ilkbaharda tavşanadır, sonbaharda yapraklar düştüğünden av çabuk kalkmaz ilk baharda
tavşan okadar çok sinmez,son bahardaki gibi ve daha yakın mesafelerden dönebilir ve eğiten avcı için de izini bulmak
kolay olur ve izini kaybeden kopoya yardımcı olabilir.Tilkiye rastlarsa kopoyu çok uzaklara götürebilir.
Eski avcıların bir nasıhatı vardır: Sabırlı avcının sabırlı köpeği olur. Kaybedilen izi hiç bir zaman bırakmayın ve bir sabahta
birden fazla tavşan izlemeyin, bu sadece köpeği şaşırtabilir.Bu hususta Pahomov "kopoyla av kitabında" şöyle yazmıştır
"Bazı avcılar çok tavşan olan bölgede izi kaybettikten sonra o izi takip edip bulmuyorlar ve başka tavşan aramaya başlıyorlar,
bunun neticesinde kopoy da izi kaybettikten sonra onu bırakıyor ve başka tavşan aramaya başlıyor, bu da onda izi kaybeder
kaybetmez bırakma alışkanlığı yaratıyor. Genç kopoy tavşan izini kaybederse(var gel yapar ) o izi buldurmalı ve tavşanı tekrar
kaldırmalı, sadece böyle eğitilmiş olan genç kopoy ileride başarılı olacaktır ve size çok eğlenceli avlar yaşatacaktır".
Kopoyla avlanan avcılarda öyle bir duygu vardır ki ,bir sefer kopoy sesine alıştılar mı kovan kopoy sesinden mest olurlar.
Kopoyu aramaya tavşan olan bir bölgeye salınır tabiki ama o esnada oradan geçen bir hayvana(tilki vs.) rastlarsa onu kovmaya
başlayabilir. Köpeği bırakmadan tasmasını çıkartınız,normalde tavşan ararken sahibinin yanından fazla uzaklaşmaz ve onunla
irtibatı koparmamak için, devamlı teşvik edici sesler çıkartmalıyız"hadi oğlum ,yakala ,aferin" bu ses tonları hep aynı tipte
olmalı ,ki kopoy akıllı hayvandır sahibinin sesine alışacak ve bilecektir. Bunu eski avcılar şöyle uygularlardı: Kopoy uzun
zaman ararken ormandan çıkmazise, bir yerde durup ona yüksek sesle hadi oğlum, tut,yakala onu gibi" teşvik edici sözler
söylerlerdi.Bu da kopoyu sahibini duyduğu için geniş mesafelerde arama yapmasını sağlar.
Kopoy alıştırmaları için çok şeyler yazılmıştır ama halen tartışılan noktaları vardır. Mesela nasıl alıştırılmalı kendi kendine mi-
yoksa alışmış bir köpekle mi öğretmeliyiz. Bu soruda hem pozitif, hem de negatif taraflar vardır. Köpekle eğitimde negatif
tarafları daha çoktur. Neden ?
1. Çünkü genç kopoy usta kopoya güveniyor ve kendisi aramıyor.
2. Çünkü usta kopoy ortamı bildiği için çok uzaklaşıyor geniş arama yapıyor ve avı kaldırdıktan sonra okadar uzaklara
gidebiliyor ki ormanı ve bölgeyi tanımayan genç kopoy kaybolabiliyor.
3. Çünkü usta dediğimiz köpeğin negatif yanları olabilir:zayıf sesi, çağırınca gelmemek çok fazla uzağa gitmek. Bu negatif
alışkanlıklara da genç kopoy çok çabuk ayak uydurur.
İyi bir eğitimci uzman Çeliştev şöyle söylemiştir:" Nekadar inanılmaz da gelse genç kopoylar yaşlı kopoylardan onların
olumsuz yönlerini,olumlu yönlerine nazaran,daha çabuk benimsiyorlar, bunu göz önünde bulundurarak eğitici köpeği
iyi seçmek lazım".
Kopoy eğitimiyle uğraşan usta avcılar bilirler ki genç kopoyu bir sefer usta kopoyla çıkarırsak ,ondan sonra onu yanlız
aramaya ve kovmaya alıştırmak için en az 10 sefer avlağa götürmek gerekir. Eğer kopoy iyi kan taşıyorsa yanlız yetiştirilmiş
ve iyibeslenmiş ise o kendi başına kovmaya başlaması gerekir,yanlız öğrendiğinde iyi iş yapan bir kopoy olacaktır ve daha
sonra gerektiğinde başka kopoylarla birlikte iş yapacaktır.
Kopoy eğitiminde en önemlisi onu ustalığa ve devamlılığa alıştırmaktır - hiç bir bir zaman izi kaybettiğinde onu bıraktırıp
başka tavşan aramaya kalkışmamalı- kopoyu ormanda yanlız kesinlikle bırakıp gitmeyin- başka şeylerle uğraşmayın
(mantar toplamak ,kozalaklara ateş etmek gibi.) Avcı,genç kopoy,izi kaybettiğinde,ona yardımcı olabilmesi için ,tavşanın
alışkanlıklarını iyi bilmesi gerekir. İlk önce izi nerede kaybettiğini bulması gerekiyor ondan sonra kopoyla küçük bir alay
çizip daha sonra daha büyük bir alay çizmeli biraz geri dönerek.
Kopoylarda izi bırakmamak ve devamlılık kanlarında vardır, ama bazılarında da bu yoktur ve hiç bir şekilde de
kazandırılamaz.
Çoğu zaman av kokusuna (çireği) 'ne de havlarlar ama bu bazılarında genetiktir ve bu alışkanlıklarından hiç bir şekilde
vazgeçemezler. Bu da tavşan için büyük bir nimettir çünkü kopoy etrafında havlarken fırlayıp kaçar ve bin bir türlü
muzurluk yapar ve kopoy da onu ormanın içinde arayıp durur.
Kopoyu öğretirken düdük kullanmalı ve ya adı ilen çağırmalıyız. Çok önemli bir konu da ona yalan yapmamalıyız.
Onu yanımıza çağırdığımızda bu iz kestiğimizde ve ona izi göstsrmek istediğimizde olmalı , hiç bir zaman kopoyu
kaybetmiş olan izi ararken çağırıp tasmayla bağlamak olmamalı.Çoğu zaman avlakta kopoy sahiplerini tavşan
izini bulup onları yönlendiremediğini görmüşüzdür.Köpeği yanınıa çağırırken hızlı ve heyecanlı bir sesle bağırmak gerekir.
Bunun için usta avcılar kopoylarını çağırırken sesleri bütün ormandan duyulur.
Kopayı eğitirken tam iş kondisyonunda olmalı yani ne zayıf ne de şişman olmalı.Hele hele bir hastalık
geçirmiş ise onu ava çıkartmayıp düzelmesini beklemeliyiz.Kopoyu iyi kovmaya alıştırmak için çok sabır ve uğraş gerekir,
en önemliside kopoyu,ormanı ve avı çok sevmektir.
Hiç bir zaman genç kopoyu yerde hafif kar olduğunda eğitmeye çalışmayın çünkü izi görerek kovmaya alışacaktır.
Gece kovmaya alıştırmayın bu da kopoyu bozacaktır çünkü birden fazla tavşanın peşinden gidecektir.
İlk avlağa saldığınızda "dur" komutasını verin ve onu teşvik etmek için sevdiği küçük bir yiyecek verin.
Köpeğinizi hiç bir zaman dövmeyin-onun güvenini severek ve okşayarak kazanmalısınız.
Köpeğinizi kalabalık ortamda eğitmeye çalışmayın.
Hiç bir zaman unutulmamalı ki kopoyda en önemli veri koku duygusudur ve onu yanlış bakım nedeniyle,yanlış besleme ile
kaybettirmemeliyiz.
Kopoyunuzu her türlü hava şarttlarında çıkartınız yılın her mevsiminde ayrı ayrı bölgelere:Göl,orman ve düz avlağa alıştırınız.
Tercüme eden İ.Efendioğlu
Rastgele.
|
