AVRUPADA YAŞAYAN KUŞ TÜRLERİ

ALAKARGA (Garrulus glandarius)
İskandinav Yarımadası dışında, bütün Avrupa'da, Kuzey Afrika'da ve Asya'da da yaşar. Uzunluğu 34 cm, kanatlarını açtığında 54 cm. büyüklüğündedir. Kuru yapraklar ve bitki köklerinden yaptığı yuvasında mayıs ve haziran aylarında 5-7 yumurta yapar. Bunların üzerine çift ortaklaşa kuluçkaya yatar. Yavrular, yumurtadan çıktıktan üç hafta sonra yuvayı terk ederler. Alakargalar hem otobur, hem de etobur hayvanlardır. Ot, larva, böcek, küçük sürüngenler yiyerek beslenirler.

AVRUPA KARTALI (Aquila chrysaetos)
90 cm. uzunluğundaki bu hayvanın boyu kanatlarını açtığında 2 m'ye ulaşır. Çok güçlü bir yırtıcı kuş olan kartal Avrupa'nın kayalık bölgelerinde dolaşır. Dişi her keresinde 1-2 yumurta bırakır ve yavrular 45 günlük bir kuluçka döneminden sonra yumurtadan çıkarlar. Erkeğin getirdiği yemi dişi gagasıyla yavrulara yedirir. Yavrular 70-80 gün sonra tek başlarına uçmaya başlarlar. 4.5 kilo ağırlığındaki dişi kartal 7 kilo ağırlığındaki bir koyunu rahatlıkla pençeleriyle yakalayıp kaçırabilir. Kuş ve küçük memelileri avlayarak beslenirler.

BALABAN KUŞU (Botaurus stellaris)
İskandinavya hariç tüm Avrupa’da yaşayan bu kuşun uzunluğu yaklaşık 75 cm'dir. Sıcak ilkbahar akşamları çok güzel öter. Mayıs ayında dişi 4-6 yumurta yapar. Çiftler ortaklaşa kuluçkaya yatarlar. Böcek, örümcek, balık, küçük sürüngen, fare avlayarak beslenirler. Yalnız yaşayan hayvanlardır.

BEYAZ LEYLEK (Ciconia Ciconia)
Bütün Avrupa'da bulunan bu hayvan kış aylarında Afrika'yı göç eder ve nisan ortalarında tekrar Eski Kıta'ya döner. Yuvasını yüksek ağaçların dallarına ve evlerin çatısına yapar. Dişinin bıraktığı 4-5 yumurta üzerine dişi ve erkek leylekler birlikte kuluçkaya yatarlar. Yavruları anne ve babaları bir ay boyunca gagalarından beslerler. Beyaz leylekler etobur hayvanlardır ve küçük omurgasızlarla, böceklerle beslenirler. Bu nedenle çiftçiler tarafından çok sevilirler...

BÜLBÜL (Luscinia megarhynchos)
Güzel sesi nedeniyle Avrupa'nın en tanınmış kuşudur. Genellikle geceleri dolaşmaya çıkarlar, gündüzleri de öterler. Akarsu kıyılarında yaşayan bülbüllerin dişisi her keresinde 5-6 yumurta yapar ve 13 günlük bir kuluçka döneminden sonra yavrular yumurtayı kırıp çıkarlar. Boca örümcek ve kurtçuk ile beslenen bülbüllerin uzunluğu yaklaşık 16 cm'dir. Ağustos ayında Afrika'ya göç eden bülbüller nisan ortasında geri dönerler.


BÜYÜK TOYKUŞU (Otis tarda)
Orta Avrupa steplerinde ve ovalarında yaşayan bu kuş, Avrupa'daki en iri kuşlardan biridir. Uzunluğu 75-105 cm, ağırlığı ise 8-16 kg'dır. Rengi gri, büyük kanat tüyleri ise siyahtır. Gagasının dibinden uzun beyaz kıllar sarkar. Erkeğinin boynunda ince deriden bir kese vardır. Dişi her keresinde 2-3 yumurta yapar ve bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Büyük toy kuşları tohum, bitki yerler ve küçük omurgasızları avlayarak beslenirler. Kış aylarında daha sıcak bölgelere göç ederler. Çiftleşme mevsiminde çok kavgacıdırlar

ÇAKIRDOĞAN (Accipiter gentilis)
Oldukça iri ve tüm Avrupa’da rastlanan bir yırtıcı kuştur. Uzunluğu 55 cm'dir. Kanatlarının açtığında ise genişliği 1.40 cm'i bulur. Geniş bölgelerde çiftler halinde yaşar, 5 kilometrekarelik bir egemenlik alanı kurarlar. Dişi her keresinde 3-4 yumurta yapar ve bunları üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonraki 10 gün boyunca yuvadan ayrılmaz ve anne ve babaları tarafından beslenirler. Çakırdoğanlar küçük memelileri ve kuşları yakalayarak beslenirler. Kendisi gibi yırtıcı diğer kuşlara da saldırdıkları görülür.

ÇAPRAZ GAGALI İSPİNOZ (Loxia curvirostra)
Avrupa'nın tüm ormanlarında yaygın biçimde yaşayan bu kuşun erkeklerinin tüylerinin rengi kırmızı, dişilerininki ise yeşildir. Boyu yaklaşık 16,5 cm. olan bu hayvan böcek ve örümcek yiyerek beslenir. Dişi yuvasını ağaç tepelerine genellikle yosunlarla kaplayarak yapar. Her keresinde de 3-4 yumurta bırakır ve bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Yavruların beslenmesinden ise erkek sorumludur. Yavrular biraz büyüdükten sonra anne ve baba tarafından terk edilirler. Yavrular başka kuş gruplarının arasına karışarak büyürler.

ÇAVUŞKUŞU (Upupa epops)
İngiltere ve İskandinavya Yarımadası dışında tüm Avrupa'da yaşayan bu kuşun uzunluğu yaklaşık 28 cm'dir. Sonbaharda yuvasını terk eder ve Afrika'ya göç eder. Nisan ayında geri döner. Çavuşkuşu sulak bölgelerde dolaşır ve böcek, larva yiyerek beslenir. Dişi her keresinde 6-7 yumurta bırakır ve 16-20 gün bunların üzerine kuluçkaya yatar. Bu kuşun en tipik özelliği yavaş ve dalgalı bir uçuş ritmine sahip olmasıdır.

DENİZ KIRLANGICI (Sterna paradisaea)
Göçmen kuşlardan olan bu hayvan kış aylarında Kuzey Afrika sahillerine uçar. Nisan ayının ortalarında Avrupa'ya geri döner. Avrupa'nın tüm kıyı şeridinde ve hatta Sibirya'da bile görülür. Deniz kabukluları ve balık ile beslenir. Dişi genellikle 5-7 yumurta yapar ve bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Yavruların beslenmesinden ve onlara uçma öğretilmesinden de dişi sorumludur

GÜVERCİN (Columba livia)
290 türü olan kalabalık bir grubun üyesidir. "Evcil güvercin" ya da "Kaya güvercini" adıyla andır. Sırt tüyleri gevşek olan güvercinin bu özelliği, onun şahin, kartal gibi vahşi kuşlardan kurtulmasını sağlar. Yiyeceklerinin tamamı bitkiseldir. Tohum, yumru, orman yemişleriyle beslenirler. Bol suya ihtiyaç duyarlar. Su, yediği tanelerin şişmesini sağlar. Kuzey güvercinleri daha çok göçebe, güney güvercinleri ise yerli kuşlardır. Güçlü ve hızlı uçuculardır; bu nedenle evcilleştirilerek posta işlerinde kullanılabilirler. Yavrularını, kursağının zarından salgıladığı bir sütle besler.

İSPİNOZ KUŞU (Fringilla coelebs)
Serçegillerden olan kuşa bütün Avrupa, Ön Asya ve Rusya'da rastlanır. Uzunluğu yaklaşık 15 cm'dir. Kent parklarında bahçelerde yaşar. İlkbahar başında dişi yuva yapar ve içine 5 yumurta bırakır. Bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. İspinozlar yeni doğan yavrularını böcek ve kurtçuklarla besler, kendileri tohum, küçük yemiş ile yetinirler. Çok sosyal kuşlardır ve üreme mevsimleri dışında diğer kuşlarla birlikte grup halinde yaşarlar

KAYA AĞAÇKAKANI (Tichodroma muraria)
Alp, Apenin, Karpat ve Balkan dağlarında yaşayan bu hayvanın uzunluğu yaklaşık 17 cm'dir. Üreme mevsimi dışında genellikle yalnız dolaşır. Kayalar arasına yaptığı yuvasına dişi ağaçkakan her keresinde 3-5 yumurta bırakır. Yavrular 18 günlük bir kuluçka döneminden sonra yumurtaları kırıp çıkarlar. Böcek, larva, örümcek ile beslenen bu kuş, kış aylarında göç etmez ama yüksek kayalıklardan daha alçak yörelere iner

KEÇİSAĞAN KUŞU (Apus apus)
Mayıs başlarında göç ettiği Afrika'dan Avrupa'ya geri dönen bu kuşun uzunluğu 16,5 cm'dir. Çok hızlı ve mükemmel bir uçucu olan keçisağan kuşları saatte 200 kilometre yol kat edebilirler. Kentlerdeki yüksek binaların üstüne yuvalarını yaparlar. Dişi her keresinde 2-3 yumurta bırakır ve bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Ağustos ayı başında yeniden sıcak yörelere göç eden bu kuşlar böcek, örümcek ve küçük sürüngenlerle beslenirler.

KEKLİK (Alectoris graeca)
Alp, Apenin, Karpat ve Balkan dağları ve onların uzantılarında yaşayan yaklaşık 35 cm. uzunluğunda bir kuştur. Otlarla kaplı kayalıklarda dolaşır. Üreme mevsimi nisan, haziran ayları arasındadır ve dişi her keresinde 9-15 yumurta yapar. 24-26 günlük bir kuluçka döneminden sonra çıkan yavruları dişi keklik gagasıyla taşıdığı yemlerle besler. 1000-2300 metre yükseldiklerde yaşayan bu hayvan kış aylarında yiyecek bulmak için daha aşağılara iner. Ot, tohum gibi bitkilerin yan sıra böcek, kurt ve kabuklu hayvanlarla da beslenir.

KEL ATMACA (Neophron percnopterus)
Avrupa'da sayısı çok azalan ve kışın Afrika'ya göç eden bu kuşun uzunluğu kanatları açık iken 170 cm'dir. Geniş alanlarda diğer memelilerin leşleriyle beslenir. Bazen küçük sürüngenlere, memelilere ve farelere saldırdıkları da olur. Bir başka besin maddesi ise diğer kuşların yumurtalarıdır. Genellikle çift yaşayan bu hayvanlar yuvalarını kaya kovuklarına yaparlar. Dişi her keresinde bir tane beyaz yumurta yapar. Bazen bu yumurtanın rengi pembedir.

KERKENEZ KUŞU (Falco tinnunculus)
Avrupa, Asya ve Afrika'da yaşayan bu kuşun uzunluğu 34 cm'dir. Kemirgen, kuş ve küçük memelileri avlayarak beslenen yırtıcı bir kuştur. Son yıllarda bu hayvan kent yakınlarına kadar sokulmaya başlamıştır. Dişi kerkenez, her keresinde 5-7 yumurta yapar. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra erkek kerkenez bir süre tüm aileyi tek başına besler.

KIRLANGIÇ (Hirondo rustica)
Avrupa'da yaygın bir biçimde bulunan bu kuş, önceleri kayalık bölgelerde yaşarken bugün kentlere inmiştir. Kuyruğuyla birlikte boyunun uzunluğu yaklaşık 19 cm'dir. Böcek ve kurtçuk ile beslenen kırlangıçlar kış aylarında Afrika'ya göç ederler ve nisan ortasında Avrupa'ya geri dönerler. Dişi her keresinde 5 yumurta yapar ve bunların üzerine kendisi kuluçkaya yatar. Yavruların beslenmesinden de dişi kırlangıç sorumludur. Yavru kırlangıçlar 20 gün içinde uçmayı öğrenirler

KRAL KARGA (Corvus corax)
Avrupa, Asya ve Amerika kıtasında yaşayan bu kuşun genişliği kanatları açıkken 1.20 m'dir. Ormanın yanı sıra kayalıklarda ve dağlarda da yaşar. Kargalar genellikle çift olarak dolaşırlar ve dişi karga şubat ayında yaptığı yuvanın içine 4-6 yumurta bırakır. Bunların üzerine sadece dişi karga kuluçkaya yatar. Yumurtadan çıkan yavruları ise erkek karga besler. Genellikle leş ile beslenen bu hayvan, küçük sürüngenleri ve küçük omurgasızları da avlar.

KRAL ÖRDEK (Somateria spectabilis)Grönland Adası'nda yaşayan bu hayvanın uzunluğu yaklaşık 56 cm'dir. Erkeğinin renkleri dişisine oranla çok daha güzeldir. Haziran ayında dişi bitkilerin arasına bir yuva yapar ve 3-7 yumurta bırakır. Doğumdan sonra dişi ördek yavrularını hemen suya götürür. Bu hayvanlar su kabukluları, balık, böcek ve küçük deniz ürünleriyle beslenirler. Çok mükemmel bir yüzücü olan bu ördekler kanatlarını dalış için de kullanırlar

KULAKLI ORMAN BAYKUŞU (Asio Otus)
64 derece kuzey enleminden itibaren bütün Avrupa'da, ayrıca orman sınırının kuzeyinden itibaren Urallar'la Japonya arasındaki bütün Orta Asya'da bulunur. 30-35 cm uzunluğundaki bu küçük kuşun kendine özgü çok ilginç bir sesi vardır. Ağaç kavuğu olan her yerde dolaşır. Gündüzleri dinlenen bu hayvan geceleri küçük memelilere, böcek ve örümceklere saldırarak avlanır. Ağaç kavuğuna bıraktığı yumurtaların üzerine dişi baykuş kuluçkaya yatar.

KÜÇÜK AVRUPA AĞAÇKAKANI (Sitta europaea)
Avrupa'da meralarda, parklarda ve büyük bahçelerde yaşayan bu kuşun uzunluğu yaklaşık 14 cm'dir. Göçmen kuşlar değillerdir ve kış aylarını bulundukları bölgede geçirirler. Dişi nisan ayının sonlarında 6-8 yumurta yapar. Yuvalarını genellikle ağaç kavuklarına kurarlar. Yuvanın ağzını çok dar tutarak yırtıcı kuşların girmesini engellerler. Kuluçkaya sadece dişi yatar. Genellikle larva, örümcek, küçük omurgasızlar ile beslenirler. Kış aylarında ise tohum yiyerek varlıklarını sürdürmeye çalışırlar.

PEÇELİ BAYKUŞ (Tyto alba)
Avrupa'nın kayalık bölgelerinde yasaya baykuşun uzunluğu yaklaşık 34 cm'dir. Zaman zaman yerleşim alanlarının çok yakınlarına kadar sokulur. Yuvasını ağaç kovuklarının içine ya da çan kulelerine yapar. Dişi her keresinde 4-6 yumurta bırakır ve bir ay süren bir kuluçka döneminden sonra yavrular yumurtaları kırıp çıkarlar. Yavrular yuvayı 55. günde terk ederler. Bu süre içinde anne ve babalarının getirdiği yemlerle beslenirler. Oldukça güçlü bir yırtıcı kuş olan peçeli baykuş böcek, örümcek, kurtçuk avlayarak beslenir.

SAKA KUŞU (Cardvetis cardvetis)
Avrupa, Asya'nın batısı ve Kuzey Afrika'da yaşayan ötücü bir kuştur. Türkiye'nin hemen her yerinde yaygın olarak görülür ve kafeste beslenir. Erişkininin uzunluğu 14 cm'dir. Güzel ötüşüyle tanınan bu kuşlar özellikle devedikeni tohumlarıyla beslenirler. Orman kenarlarında ve ağaçlık yerlerde ürerler. Üreme mevsimleri dışında küçük sürüler halinde dolaşırlar. Meyve bahçeleri ve parklarda sık görülen kuşlardandır.

SAKALLI KARTAL (Gypaetus barbatus)
Fransa'nın Haute-Savoie bölgesinde yaşayan bu hayvanın en tipik özelliği, gagasının altındaki sakalıdır. 19. yy'dan itibaren Avusturya ve İsviçre'de sayıları çok azalan bu hayvan, şimdi bulundukları hayvanat bahçelerinden alınıp yeniden özgür ortamlarına salınmaktadır. Son 10 yıl içinde 72 tanesi böyle doğaya salnmıştır. Bu kuşun, kanatları açıkken uzunluğu 2.50-3.00 m. arasındadır. Ağırlığı ise 5-7 kg'dir. Yaklaşık 40 yıl yaşadığı bilinmektedir.

SERÇE (Passer domesticus)
Avrupa'da en yaygın olan kuş türüdür. Uzunluğu yaklaşık 14,5 cm. olan bu hayvan kentlerde yaşar. Serçeler mart ayında çalı çırpı toplayarak yuvalarını yapmaya başlarlar. Dişi her keresinde yuvaya 3-8 yumurta bırakır ve bunlar üzerine 2 hafta boyunca kuluçkaya yatar. Yumurtadan çıkan yavrularını gagasıyla taşıdığı yemlerle besler. Genel olarak tohum ile beslenen bu kuşlar böcek de avlarlar.